Stichting Los Niños

Twee weken werken op de middelbare school in Chimachoy



Tjalling de Vries

Of ik even een stukje wil schrijven over mijn vrijwilligersperiode op het schooltje in Chimachoy...Natuurlijk Ana-Maria, geen probleem. Computer aangezet, tijdje naar dat lege worddocument gestaard, en dan komen de gedachten aan die geweldige tijd in Guatemala langzaam weer terug. Een mooie tijd die, hoewel pas een jaar geleden, al zo ver weg lijkt. Ik zal proberen enige structuur aan te brengen in de vele herinneringen en anekdotes die me te binnen schieten.

Na vier weken Spaanse les had ik een paar dagen op het schooltje in Alotenango meegelopen. Maar het einde van het schooljaar naderde, en ook de vele vrijwilligers vormden voor mij niet de ideale vrijwilligersomgeving. Ik was naar Guatemala gekomen om een andere cultuur te ontdekken en ondergedompeld te worden in de levenswijze van de lokale bevolking. Toen ik dan ook van de school in Chimachoy hoorde, zag ik het plaatje van een hutje ver van de beschaving helemaal voor me! Met behulp van Virginie en Ana-Maria werd een slaapplek bij directrice Laura, haar man Louis en hun dochtertje Betsy geregeld. Het avontuur kon beginnen.

De bekende chicken-bus bracht me een heel eind de bergen van Guatemala in, en voor het laatste stukje werd ik opgehaald door de familie. Achterin de pick-up truck ging het over zandweggetjes verder bergopwaarts, mannen te paard en te ezel inhalend. De ontvangst was allervriendelijkst, met een heerlijke Guatemalteekse maaltijd van groenten van de markt en verse ingrediënten uit de 'tuin' (lees: het grote ruige gebied rondom het huis). Omdat het meestal al rond zeven uur donker wordt in die tijd, was het om een uurtje of negen bedtijd. Ik sliep als een roos, waarschijnlijk door de frisse berglucht. Ook het feit dat de wekker elke dag om zes uur afging kan daar iets mee te maken hebben gehad... Een doordeweekse dag zag er ongeveer zo uit: na het ontbijt liepen we met z'n drieën (Laura, Betsy en ik) een aantal kilometer van huis naar het middelbare schooltje. Daar waren we meestal niet de eersten, want veel leerlingen waren al vroeg aan het voetballen (jongens) en roddelen (meisjes) op het schoolplein. Ik gaf er Engelse lessen in alle drie de klasjes. De leeftijden lopen allemaal door elkaar heen doordat niet alle kinderen op hetzelfde moment aan hun school beginnen en ze tussendoor nog wel eens een jaartje nodig zijn als arbeidskracht op het stukje land van de familie. Hierdoor dacht ik eerst dat er weinig verschil zat tussen de klassen. Toch bleek dat verschil er wel degelijk te zijn, al was de basiskennis van het Engels in alle klassen laag.

Typerend van het verschil tussen Nederland, en het Westen in bredere zin, en Guatemala was de introductieles die ik de eerste dag gaf. Met behulp van een wereldkaart vroeg ik de kinderen waar ter wereld Spaans en waar Engels werd gesproken. Met veel moeite werd Guatemala op de kaart gevonden, maar de VS was al een stuk lastiger en bij Engeland moest ik echt een handje helpen. Toen ik vervolgens Nederland aanwees ('kijk, hier, aan de zee') zei een van de leerlingen dat de zee hem zo leuk leek. Nu wordt Guatemala aan beide kanten geflankeerd door een flinke zee, maar geen van de kinderen bleek daar ooit geweest te zijn! Spelenderwijs probeerde ik de kinderen de basisprincipes van het Engels bij te brengen. Jezelf voorstellen, een simpele vraag stellen: voor ons gesneden koek maar voor hen een hele opgave. Onderwijl leerden zij mij nog heel wat Spaans bij, een ideale wisselwerking! Hoewel de kinderen in het begin verlegen waren, lieten ze deze schroom ten opzichte van die 'gringo rubio' snel varen. Vooral nadat ik eenmaal meegedaan had met het voetbalspelletje in de pauze, vond ik steeds meer mijn plaats binnen het schooltje.

Omdat ook in Chimachoy het einde van het schooljaar naderde, verdiende het gebouw een nieuw likje verf. De gele verf was niet aan te slepen. Niet omdat de school nou zo groot is, maar meer omdat de kinderen naast het gebouw ook de vloer, elkaar en mij plachten te verven. Al met al een leuke bezigheid. Na schooltijd liepen we het zelfde stuk weer terug naar huis. De rest van de middag werd gevuld met activiteiten zoals een wandelingetje maken met Betsy. Deze jongedame, toentertijd in haar zevende levensjaar, heeft de wijsheid in pacht. Als een volleerd rondleidster liet ze me de omgeving zien, leidde me langs de beste plaatsten om een ijsje te kopen en wilde alles weten over Nederland. Thuisgekomen leerde ik haar een paar woordjes Engels, terwijl zij mij alle dieren in het Spaans leerde. We luisterden samen naar muziek (Van Dik Hout was maar saai, maar Boudewijn de Groot kreeg een dikke tien), en lazen haar boeken. Een ideale huisgenoot kan ik wel zeggen! Gelukkig had ik ook af en toe tijd om rustig op de veranda een boekje te lezen in de zon. Zodra de zon onderging daalde de temperatuur direct tot rond het vriespunt. Door de hoogte kon het s'nachts flink koud worden, en als de zon niet scheen hadden de kinderen vaak hun jas aan in de klas. s'Avonds aten we vaak echt Guatemalteekse maaltijden: veel bruine bonen, tortilla's en groenten. Na nog een uurtje Spaanse zelfstudie was het alweer bedtijd. De dagen vlogen zo voorbij kan ik wel zeggen.

In het weekend heeft de familie me meegenomen naar een aantal gezinnen in het dorpje. De ëën maakte tortilla's, de ander verdiende de kost met het weven van kleden en jurken die verkocht werden op de markt. De geïnteresseerdheid van deze mensen in wie ik was en wat ik kwam doen was opvallend, en raakte me zeer. Hoe groot de kloof is tussen deze mensen en de wereld waarin ik in Nederland gewend ben te leven, bleek nogmaals toen ik de stoute (hardloop-)schoenen aantrok voor een rondje joggen. Bij het passeren van de centrale waterput, keken de vrouwen me verbaasd aan, en enkelen verstopten zich zelfs achter een hoekje. Ik zag ze denken: 'Wat doet de vreemde man nou weer, waar is dat nou weer goed voor?'.

Ook zijn we naar de markt geweest in 'de grote stad', een stadje in het nabijgelegen dal. Na lang zoeken vond ik een internetcafé, het eerste contact met de buitenwereld. Dan besef je je pas hoe betrekkelijk al die overvloed aan informatie is die wij Westerlingen dagelijks over ons uitgestort krijgen. Eigenlijk kan je ook best een tijdje zonder (al was de 2-2 van Feyenoord tegen aartsrivaal Ajax wel een teleurstelling).

Ook de tweede week vloog voorbij, met een bezoek aan de regionale voordrachtwedstrijd in een nabijgelegen dorp als hoogtepunt. Hierbij werd traditioneel gedanst en ook het zingen van het volkslied was imponerend.

De Engelse lessen naderden ook hun climax, met een heus examen. Dat was een hele opgave voor de kinderen, en ik geloof dat 'Profe Charlie' zoals ze me daar noemden, op dat moment niet zo geliefd was. Maar omdat voor hen ook de grote vakantie voor de deur stond, was het na dit examen tijd voor 'spelenderwijs leren'. Ik had het idee opgevat om de leerlingen voor de grote eindejaarsbijeenkomst het Beatles nummer 'Let It Be' te laten zingen voor hun ouders en andere aanwezigen. Dat had nog flink wat voeten in de aarde, en eerlijk gezegd kon ik het nummer niet meer horen na een week. Maar het enthousiasme van de kinderen was enorm, prachtig om te zien. Toen we dit lied dan ook ten gehore brachten voor alle ouders en de aanwezige vrijwilligers van Los Niños die de reis vanuit Antigua hadden gemaakt had ik een erg goed gevoel over mijn verblijf in Chimachoy. Hiermee kwam ook direct een einde aan mijn periode bij Laura, Louis en natuurlijk Betsy! Het afscheid van deze vriendelijke mensen zal ik niet licht vergeten.

Terugkijkend heb ik een geweldige tijd gehad in Guatemala en vooral in Chimachoy. Waar ik hoop dat de leerlingen wat van mij hebben geleerd in die periode, ben ook ik een heleboel ervaringen rijker geworden. Het besef dat mensen ook gelukkig kunnen zijn zonder alle luxe en inferieure 'problemen' waar wij ons in het westen druk om maken zal ik de rest van mijn leven bij me dragen. Nee, ik denk niet dat er een betere plaats is om de culturele verschillen tussen Nederland en Guatemala te ervaren dan Chimachoy!

Tjalling de Vries
English English
English Español
Een week uit het dagboek van een Los Niños vrijwilliger in Antigua

Twee weken werken op de middelbare school in Chimachoy