Mario Coolen
|
Op Witte Donderdag van dit jaar is het precies 25 jaar geleden
dat in San Salvador aartsbisschop Oscar Romero tijdens een
eucharistieviering werd vermoord. In het buurland Guatemala kon
Mgr. Frans Wiertz van Roermond onlangs ervaren dat een
profetische kerk in Midden-Amerika niets aan actualiteit heeft
verloren.
Veel tijd om te acclimatiseren heeft bisschop Wiertz niet, als hij op zondag 30 januari jl. voor een pastoraal bezoek in Guatemala arriveert. Amper een uur nadat hij is geland, knielt hij in de kathedraal van Guatemala-stad neer bij het graf van de vermoorde bisschop Juan Gerardi. Kardinaal Rodolfo Quezada Toruño vergezelt de gast uit Nederland. Hij vertelt hoezeer mgr. Gerardi zich heeft ingezet voor recht en waarheid in het door geweld en onrecht verscheurde Guatemala. Begin jaren tachtig verliet Gerardi het land nadat vier priesters van zijn bisdom waren vermoord en hij zelf met de dood was bedreigd. Maar de bisschop keerde terug en begon namens de kerk het onderzoek naar de oorzaken en gevolgen van het politieke geweld. Toen Gerardi in april 1998 in vier dikke boekdelen de resultaten van zijn onderzoek bekendmaakte, was voor de militairen van Guatemala de maat vol. Met bruut geweld werd de bisschop in de garage van zijn huis doodgeslagen. "Het is zonneklaar wie er achter de moord zitten", zegt kardinaal Toruño, "maar helaas, tot een definitieve veroordeling van de daders is het na al die jaren nog niet gekomen." "Is de toestand in Guatemala er nu beter op geworden?", vraagt Mgr. Wiertz voorzichtig. "Helaas niet", is het antwoord van de kardinaal. Terwijl hij met zijn hand over de gedenksteen boven het graf van zijn vermoorde collega strijkt, vertelt hij dat Guatemala nog steeds worstelt met grote problemen. De afgelopen week is de bisschoppenconferentie in vergadering bijeen geweest en daarbij stonden, naast de voorbereidingen voor het jaar van de eucharistie, twee thema's centraal: het voortdurende geweld in het land en de schrijnende armoede waarin een steeds groter deel van de bevolking leeft. "We hebben ons niet beperkt tot opmerkingen over armoede in het algemeen", aldus de kardinaal. De bisschoppen hebben zich met klem uitgesproken tegen ontwikkelingsplannen die door de overheid worden gepresenteerd als oplossing voor het armoedevraagstuk in Guatemala, maar die in werkelijkheid een aanslag betekenen op de gezondheid van de bevolking en op het milieu. Concreet heeft de bisschoppenconferentie verwezen naar activiteiten van het Canadese bedrijf Montana, dat in het bisdom San Marcos via een systeem van open mijnbouw goud en zilver gaat delven. Wat de bisschoppen vooral dwars zit is dat de plaatselijke bevolking niet is geraadpleegd en dat er geen onafhankelijk milieuonderzoek heeft plaats gevonden. "Als we niet oppassen wordt ons land één groot mijnenveld", zegt de zichtbaar verontwaardigde kardinaal. "De Wereldbank wil hier honderden miljoenen investeren om de mijnbouw te stimuleren. Dat betekent een regelrechte bedreiging voor de echte ontwikkelingsmogelijkheden van Guatemala, die eerder gezocht moet worden in toerisme, kleinschalige landbouw en bosbouw." "Bisschoppen vragen regering te stoppen met uitgeven van licenties voor mijnbouw", koppen de kranten van Guatemala op 29 januari, de dag nadat de bisschoppenconferentie haar vergadering heef beëindigd. Maar op zondag 30 januari, de dag waarop bisschop Wiertz arriveert, brengen de kranten een ander bericht. Een lid van de inmiddels opgeheven presidentiële garde heeft aangifte gedaan dat onbekenden hem een beloning van 50 000 dollar in het vooruitzicht hebben gesteld als hij mgr. Ramazinni van San Marcos om wil brengen, de bisschop die zich het krachtigst heeft uitgesproken tegen de activiteiten van Montana. "Nee", herhaalt de kardinaal, "veel is er niet veranderd. Maar we blijven ons inzetten voor vrijheid en solidariteit en voor het welzijn van heel het volk van Guatemala." Vervolgens neemt hij zijn gast uit Nederland mee naar zijn privé-kapel. Op het altaar staat een prachtig barokke beeld van de Mater Dolorosa, Onze Lieve Vrouw van Smarten. "Zij laat ons niet in de steek" zegt de kardinaal zachtjes. "Met ons draagt ze de lasten van Guatemala." Een week lang is Mgr. Wiertz vervolgens de gast van bisschop Ramazzini in San Marcos, het bisdom waar de goud- en zilvermijn als een gapende wond in een prachtig landschap ligt. Na de doodsbedreiging aan het adres van Ramazzini heeft president Berger de bisschop met klem gevraagd lijfwachten te aanvaarden om hem te beschermen. De gewapende bodyguards houden ook de wacht wanneer Mgr. Ramazzini en zijn collega uit Roermond zich op 3 februari via de radio tot de inwoners van San Marcos richten. Bisschop Wiertz spreekt woorden van dank voor de intense ervaringen die hij in San Marcos mocht opdoen, noemt bisschop Ramazzini een moedige man die in de voetstappen treedt van Mgr. Romero die 25 jaar geleden werd vermoord. Ramazzini leest voor de radio het evangelie van de dag. Daarin wordt verteld hoe Johannes de Doper wordt onthoofd omdat hij Herodes had gewezen op gedrag dat niet door de beugel kon. Het kost de bisschop amper moeite de link te leggen tussen het evangelie en de actualiteit van de kerk in San Marcos, waar doodsbedreigingen klinken aan het adres van wie zich verzetten tegen de dreigende vernietiging van mens en milieu. "Laten we blij zijn om het getuigenis dat we mogen geven en laten we bidden om kracht als het er op aan komt", met die woorden sluit bisschop Ramazzini de radio-uitzending af. Op de avond voordat Mgr. Wiertz San Marcos verlaat is er een maaltijd in het huis van bisschop Ramazzini. Ook de drie lijfwachten zijn uitgenodigd. Jonge vaders, die vertellen over hun kleine kinderen en over hun eigen angsten in hun gevaarlijk beroep. Doña Edna, de moeder van de bisschop, heeft gekookt. Na de doodsbedreigingen is zij bij haar zoon ingetrokken, ze wil niet dat hij alleen in huis is. Vol genegenheid noemt zij de bijna zestigjarige bisschop nog steeds 'mijn kleine Alvaro'. Met tranen in de ogen bedankt zij Mgr. Wiertz voor zijn bezoek en zijn steun in deze moeilijke dagen. 'Een goede reis naar huis en blijf alstublieft aan ons denken als u weer in Nederland bent'. Doña Edna, een moeder vol pijn om een zoon die niet kan zwijgen, 'mater dolorosa' anno 2005. Mario Coolen Mario Coolen is als theoloog verbonden aan de Interkerkelijke Ontwikkelingsorganisatie Solidaridad. Van 1972 tot 1980 was hij werkzaam in Guatemala. Auteur van Hart voor de aarde, cultuur, spiritualiteit en mensenrechten van Maya's in Guatemala. 240 pag. 3e druk 2005. Mario Coolen begeleidde Mgr. Wiertz tijdens zijn bezoek aan Guatemala | |
|
| |
|
home stichting los niños de mensen erachter projecten foto's nieuws uit guatemala vrienden van los niños steun los niños informatie vrijwilligers contact |
