Antigua, maart 2004



Lieve vrienden,

Nog nauwelijks bekomen van mijn fantastische reis naar Guatemala, weer ondergedompeld in de hectic van het Westen, maar de indrukken levendig houdend met de vele foto’s, mijn e-mailverslag (op iedere hoek zit wel een internetcafé!) en de verhalen aan vrienden en familie, wil ik ook jullie, op verzoek van Carla en Ana-Maria, een indruk geven van hun werk daar in het land van tegenstellingen.

Arm en rijk

Het land is arm, als je kijkt naar de omstandigheden van wonen, als je kijkt naar de auto’s, de wegen, de winkels, het is wel even een cultuurschok.
Maar het land is rijk als je kijkt naar de indrukwekkende vulkanen, het prettige klimaat (Antigua ligt op 1500 meter), de zon dus, en de ontelbare kleuren, de prachtig bloeiende bomen, de mooie mensen en de easy-going way of life. Geen haast vooral. Het is moeilijk om uit al deze indrukken de juiste te selecteren die voor jullie, die de projecten van deze twee "wereld-meiden" ondersteunen, belangrijk zijn.

Door de enthousiaste verhalen van mijn zoon Jeroen, die vlak voor Kerstmis naar Guatemala vertrok, ging ik het avontuur aan van de lange reis, voor het eerst in mijn eentje.
Al op de eerste avond was een warmer welkom nauwelijks denkbaar. In het gezellig huis van C&A (zo zal ik ze voortaan noemen, want dat doet de jeugd daar ook!) schaarde zich die avond meteen een hele club jonge mensen om de tafel. Ze konden niet wachten om het verhaal van Sanne te lezen, dat die zaterdag in het Parool had gestaan. Dezelfde avond werd voor mij al een soort plan de campagne opgesteld met de dagen waarop ik de verschillende projecten zou bezichtigen.

Pakhuis

Behalve gezellig is het huis van C&A ook een soort mini-pakhuis, want alle door de gasten meegebrachte koffers worden daar geleegd, in dozen omgepakt en gesorteerd. Aan iedereen die naar Guatemala gaat wordt verzocht een extra koffer van 30kg. mee te nemen, hetgeen in het "piece-concept" van de luchtvaartmaatschappijen is toegestaan.
Daarin zitten kinderschoentjes, baby-kleertjes, medicijnen en van alles wat er daar ontbreekt.

Antigua

De dag na aankomst was er tijd om te acclimatiseren, Jeroen leidde mij rond in de stad Antigua, een oude stad, gelegen aan de voet van de vulkaan Aqua, vol met historische gebouwen die helaas door de aardbevingen rond 1773 verwoest zijn, met een stratenplan zoals New York, dus allemaal blokken.




Omdat alle huizen er vrolijk gekleurd uitzien, is het eerst een beetje moeilijk om je weg te vinden. Maar in 20 minuten kan je de stad doorkruizen, van oost naar west, of van noord naar zuid. De vulkaan was daarbij in het begin een mooi herkennings-punt om mijn hotel terug te vinden.
In het midden ligt een heel mooi park met een fontein, en dat is het hart van het stadje, daar gebeurt het allemaal: je kunt er rustig op een bankje gaan zitten en de geuren en kleuren op je in laten werken.
Iedere morgen bracht Jeroen me naar een ander gezellig tentje om te ontbijten, en ook elke avond aten we ergens anders. De prijzen, dat is niet te geloven. Een uitgebreid ontbijt kost ongeveer 40 quetzales, omgerekend 4 euro. Nu begreep ik ook waarom jonge mensen zo goed kunnen reizen in die landen en lang kunnen leven van weinig geld! Met z’n zessen eten bijvoorbeeld, met voor-en hoofdgerechten en drankjes voor totaal 700 quetzales, dus 70 euro!

Projectenbezoek

Tijd om het eerste project te bezoeken: het schooltje waar veel van de vrijwilligers les gaan geven als ze Spaans geleerd hebben (een vereiste als je in dit land iets wilt doen). Een heel klein dorpje, heel armoedig, maar kinderen, zo mooi en vrolijk, fantastisch om te zien. Ik maakte kennis met Julio, de directeur van de school, waarmee ik helaas niet kon spreken omdat ik geen Spaans beheers, en hij (nog) geen Engels.
Op het moment dat we op het terrasje bij zijn "directeurskamer" kwamen, begon de vulkaan Fuego te roken (zie foto). Het leek wel een welkom aan mij. Wat een verschil met onze luxe scholen in Nederland! De kindertjes gingen een wandeling maken naar de rivier omdat ze net les gehad hadden over vuil en schoon water.




Inmiddels hebben 5 meisjes (zie foto), waarvan er twee in het dorp wonen, de schooltijd afgerond, en wordt er nu naar mogelijkheden gezocht voor hen een opleiding tot onderwijzeres te financieren, zodat zij aansluitend daar aan het werk kunnen. Het is de bedoeling dat dit project over een aantal jaren zelfstandig doorgaat, zodat C&A weer andere projecten kunnen starten.

Chimachoy

Na mijn bezoek ging ik met de vrolijke Nederlandse vrijwilligsters, die ’s morgens les gegeven hadden, met de chickenbus (dat zijn prachtige gekleurde Amerikaanse bussen, die zo heten omdat ze er vroeger kippen op vervoerden) terug naar Antigua. Je daar vermaken is geen probleem, ik genoot wederom van de sfeer, de kleuren, de mensen en de zon. Twee dagen later verzamelden zich om 1 uur 13 mensen om met een shuttle-busje (C&A hebben een aantal vaste chauffeurs die uitstekend rijden op de slechte wegen met roekeloze rijders om hen heen) dat ons hoog in de bergen naar het Maya-dorpje Chimachoy bracht, waar de nieuwbouw van het schooltje in volle gang is. De architect, Knut, en zijn assistent waren erbij, evenals Sanne en Jeroen, de vader van Sanne die een filmreportage maakt over de projecten, en Martha en Veronique die ook spullen verzamelen voor C&A.

De onderwijzeres Laura geeft in haar eentje les aan een groep jongelui in de leeftijd tussen 12 en 18 jaar. Zij hadden een heel programma voor ons voorbereid, C&A moesten op versierde stoelen plaatsnemen en de voorstelling begon. Laura vertaalde alles van het Spaans in het Engels.




De kinderen uit de verschillende dorpen droegen een banner met de naam van hun dorp en spraken een gebed uit, of een wens, waarin telkens hun dankbaarheid werd geuit over de kansen die zij krijgen dankzij dit project. Een jongen met maar één been (hij krijgt binnenkort een prothese) speelde op zijn gitaar, er werd een stierengevecht nagebootst, en 2 jongens voerden een dialoog in perfect Engels! Tot slot klonk er een Nederlands "dank-je wel" uit 20 Spaanse monden. Ontroerend vond ik dat, zelfs weer nu ik dit opschrijf.
Kinderen, ze zijn onze toekomst, of het nu hier is of daar, aan de andere kant van de wereld.

Tijdens het weekend aan het "heilige" (volgens de Maya’s) meer van Atítlan konden we deze indrukken verwerken. Het hotel "Arche de Noë" is alleen per bootje te bereiken, en heeft slechts beperkt stroom. Alleen een 40w lampje in kamer en badkamer, slechts 1,5 uur te gebruiken, en diner bij kaarslicht. Helemaal fantastisch en zeer relaxend. Goed om ons voor te bereiden op het volgende project, een paar dagen later, het verzorgen van de daklozen.

Daklozen

Gewapend met medicijnkoffer marcheerden we in het donker naar het andere eind van de stad om de toeristenpolitie op te halen. Via een winkeltje waar we het eten en drinken ophaalden liepen we naar de vuilnisbelt. Daar, temidden van de vieze troep, ontwaarden we een groep mensen, met kinderen, bij een vuurtje. Carla werd met warmte begroet. Indrukwekkend, hoe ze iedereen aanraakt en troost. Ondertussen deelde Jeroen broodjes en drinken uit, terwijl Carla waar nodig vitaminepilletjes en pleisters verdeelde.
Bij het zien van een moeder met een kind op schoot kreeg ik het toch even te kwaad. Deze kinderen hebben gewoon geen enkele kans, hoe triest. Daarna liepen we verder. Een vrouw zat huilend en klagend op de grond. Een paar dagen geleden waren zij en haar man aangevallen en daarbij gewond. Met veel liefde troost Carla, verbindt haar gewonde arm opnieuw, kijkt naar de wonden van haar man, die goed genezen. De vrouw krijgt wat pilletjes.
Later, als zij hun bed aan het opmaken zijn in de ’s nachts lege marktstalletjes, is ze al een stuk rustiger. Als ze merken dat ik foto’s maak (ik moest daarvoor wel mijn eigen schaamte overwinnen!) willen een aantal van hun graag met "dokter Carlita" op de foto.





Daarna komen we bij een nog triestere situatie. Op de grond zit een moeder met haar 2 weken oude prachtige baby, met om haar heen nog 3 andere kleine kinderen. De baby heet Carlo, naar Carla vernoemd, en verkleind is dat Carlito. De moeder liet Carla het kind in haar armen nemen voor een foto, een vertederend, maar tegelijk verdrietig beeld. De moeder is voor de bevalling door Carla en consorte naar het ziekenhuis gebracht en had daar een keizersnede.
Inmiddels had Carla i.s.m. Julio in Alotenanga een huisje voor ze geregeld. Haar man zou dan in behandeling kunnen bij de AA, en zij zou kunnen bijkomen van de bevalling. Maar een paar dagen later blijkt dat ze het aanbod niet aannemen. Als we later de man, zo zat als een Maleier tegenkomen, weet hij niet eens waar zijn vrouw en kinderen zijn...

Vervolgens maken we onze ronde af, en komen ook nog bij de man waarover C&A in de vorige nieuwsbrief berichtten, met de maden in zijn arm. Dat is mooi genezen en hij kan er weer op liggen, zoals Carla in de gauwigheid ziet. Er is niet genoeg brood en Jeroen haalt nog bij, zodat iedereen die er is ook wat krijgt. Onvoorstelbaar, driemaal per week doen deze vrouwen dit werk! Bijna altijd zijn er mensen die met hen mee willen. Aan hen wordt een kleine bijdrage gevraagd, en daarmee wordt het eten dan gefinancierd. Door ter plaatse het eten te kopen is de kringloop weer rond. Kortom, een bijzonder boeiende ervaring, en goed om dat eens te zien.

Vastentijd

De laatste dagen benutte ik om alle mooie kerken en ruines nog eens te bekijken, vooral ook de figuren uit houtschaafsel, met natuurlijke kleuren geverfd, op de grond omringd door groente en fruit als offer voor de heiligenbeelden. Deze taferelen worden na Pasen weer bij elkaar geveegd, het symboliseert de vergankelijkheid van het leven. Heel bijzonder. Op zondag genoot ik van de indrukwekkende processie die iedere zondag van de vastentijd door het plaatsje trekt. Een fascinerend schouwspel.





Mijn oorspronkelijke verslag bestaat uit 8 kantjes, maar dat heb ik nu ingekort en ik hoop dat hiermee toch mijn enthousiasme over de fantastische projecten duidelijk wordt. Wat ik mooi vind is dat er geen enkele cent verspild wordt, C&A pinnen alles uit de muur en het geld wordt direct uitbetaald voor het kopen van materiaal, of voor salarissen van de leerkrachten. Een onbedoeld neveneffect van hun activiteiten is het feit dat ze de vrijwilligers, die daar komen, een onvergetelijke ervaring bieden om te zien wat armoede is en hoe het er aan de andere kant van de wereld uitziet. Mocht je een kind of kleinkind hebben, ik kan het van harte aanbevelen. En vooral, zou ik zeggen, zou ik de jongens willen stimuleren erheen te gaan, want tot nog toe zijn het voornamelijk meisjes die dit werk doen. Het vormt hen beslist voor de rest van hun leven.

Carla bereidt op dit moment een presentatie voor voor Innerwheel, waar ze 2 mededingers heeft. Ik hoop dat ze kan overtuigen om weer extra middelen voor de projecten in de wacht kan slepen. Er zullen nu flyers gemaakt worden met foto’s van de verschillende projecten. Als woorden niet genoeg kunnen overtuigen, dan kunnen beelden dat beslist wel.

In elk geval hebben de vader en de broer van Jeroen besloten er ook een kijkje te nemen. Kon ik nog maar even terug... Maar dat doe ik beslist nog een keer over een tijdje En als je er ooit heengaat: neem schoenen met rubberzolen mee, want op de hobbelige keitjes loopt dat wel zo aangenaam.

Marguerite Berghauser Pont-Mulders